Nghị định 13/2018/NĐ-CP hướng dẫn Luật Tiếp cận thông tin: Hạn chế và chưa thống nhất

Một trong những vấn đề được hướng dẫn tại Nghị định số 13/2018/NĐ-CP quy định chi tiết và biện pháp thi hành Luật Tiếp cận thông tin (Nghị định số 13/2018) có hiệu lực thi hành từ ngày 1.7. 2018 là quy định các biện pháp tạo điều kiện thuận lợi để người khuyết tật thực hiện quyền tiếp cận thông tin. Tuy nhiên, theo đánh giá, nghị định này chưa thể hiện được quy định của Luật Tiếp cận thông tin, thậm chí là “vênh” với văn bản được hướng dẫn.
Nghị định 13/2018/NĐ-CP hướng dẫn Luật Tiếp cận thông tin: Hạn chế và chưa thống nhất

Chẳng hạn, Điểm a, Khoản 1, Điều 34, Luật Tiếp cận thông tin quy định trách nhiệm cung cấp công khai, kịp thời, chính xác, đầy đủ của cơ quan cung cấp thông tin. Điều này có nghĩa là mọi thông tin mà cơ quan nhà nước có trách nhiệm công khai và những thông tin mà công dân yêu cầu cơ quan nhà nước cung cấp thì cơ quan nhà nước phải kịp thời công khai, cung cấp thông tin chính xác, đầy đủ, không phân biệt loại thông tin. Tuy nhiên, Khoản 1, Điều 3, Nghị định số 13/2018 lại quy định “thông tin liên quan trực tiếp tới đời sống, sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh của người khuyết tật phải được kịp thời công bố công khai trên các phương tiện thông tin đại chúng dưới các hình thức cung cấp thông tin thuận lợi cho người khuyết tật”. Quy định này có thể dẫn đến cách hiểu, những thông tin liên quan trực tiếp tới đời sống, sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh của người khuyết tật thì cơ quan nhà nước mới phải có trách nhiệm kịp thời công bố công khai, còn những thông tin khác thì có thể có ngoại lệ - tức là không kịp thời công khai, chính xác, đầy đủ. Như vậy, nghị định hướng dẫn chi tiết, có tính chất liệt kê các lĩnh vực, nhưng tính chất của liệt kê thì thường là không thể bao quát được tất cả các lĩnh vực của đời sống xã hội, dẫn đến việc “khoanh vùng phạm vi” thông tin các cơ quan có trách nhiệm cung cấp. Mặt khác, nghị định này cũng không quy định rõ ràng, cụ thể những thông tin nào là thông tin liên quan trực tiếp tới đời sống, sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh của người khuyết tật. Chính vì thế, không thể loại trừ sự tùy tiện trong áp dụng pháp luật, thậm chí có thể bị từ chối cung cấp thông tin.

Liên quan đến việc bảo đảm quyền tiếp cận thông tin cho người khuyết tật thì hiện nay Luật Tiếp cận thông tin cũng như văn bản hướng dẫn chưa tiếp cận ở góc độ dạng tật của người khuyết tật. Nghĩa là mới chỉ dừng lại ở khía cạnh chung đối với người khuyết tật. Trong khi đó, theo quy định liên quan, người khuyết tật có các dạng tật: Khuyết tật vận động; khuyết tật nghe, nói; khuyết tật nhìn; khuyết tật thần kinh, tâm thần; khuyết tật trí tuệ; khuyết tật khác và người khuyết tật có 3 mức độ khuyết tật: Người khuyết tật đặc biệt nặng; người khuyết tật nặng và người khuyết tật nhẹ. Đối với mỗi đối tượng thì đều có chính sách riêng. Trong khi đó, Luật Tiếp cận thông tin quy định có 6 hình thức công khai thông tin được quy định trong luật bao gồm: Đăng tải trên cổng thông tin điện tử, trang thông tin điện tử của cơ quan nhà nước; công khai trên phương tiện thông tin đại chúng; đăng Công báo; niêm yết tại trụ sở cơ quan nhà nước và các địa điểm khác; thông qua việc tiếp công dân, họp báo, thông cáo báo chí, hoạt động của người phát ngôn của cơ quan nhà nước theo quy định của pháp luật; các hình thức khác thuận lợi cho công dân do cơ quan có trách nhiệm công khai thông tin xác định. Các hình thức cung cấp thông tin này chưa thật sự phù hợp với người khuyết tật, nhất là nhìn nhận ở góc độ các dạng khuyết tật. Đây cũng là khoảng trống pháp lý khiến quyền tiếp cận thông tin của người khuyết tật ít nhiều bị hạn chế.

Có thể thấy, Nghị định 13/2018 có hiệu lực chưa lâu (chưa đầy 5 tháng) nhưng đã có phản hồi về sự chưa thống nhất, cũng như khoảng trống pháp lý. Để bảo đảm quyền tiếp cận của người khuyết tật - một nhóm yếu thế trong xã hội cần sớm có thông tư hướng dẫn. Trong đó, cần quy định cụ thể các loại thông tin liên quan trực tiếp đến đời sống, sinh hoạt, sản xuất, kinh doanh của người khuyết tật; cũng như các hình thức cung cấp thông tin dành cho người khuyết tật.

Nguyễn Minh
Nguồn:daibieunhandan.vn