Vướng quy định, rối thủ tục

Việc có quá nhiều văn bản pháp luật liên quan tới đầu tư xây dựng cùng với những thủ tục rắc rối, thiếu khoa học, nhiều đầu mối thẩm định đã khiến các doanh nghiệp, nhà đầu tư như “vào mê hồn trận”, không biết gỡ từ đâu và như thế nào. Đó là khẳng định được đưa ra tại hội nghị lắng nghe vướng mắc và đề xuất tháo gỡ cơ chế, chính sách liên quan tới hoạt động xây dựng cơ bản.

Quy định chồng chéo

Theo Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu xây dựng Nguyễn Quốc Hiệp, đầu tư xây dựng cơ bản chiếm tới 11% giá trị GDP và với một đất nước đang phát triển thì đây là công tác quan trọng. Tuy nhiên, sự chồng chéo trong quản lý và các văn bản pháp lý liên quan hiện đang là rào cản lớn nhất trong việc cải tiến các thủ tục của công tác đầu tư xây dựng, không ít nhà đầu tư như bị “lạc vào mê hồn trận” không biết gỡ thủ tục từ đâu và như thế nào.

Thực tế, liên quan tới hoạt động đầu tư xây dựng có khoảng 10 luật chi phối, trong đó phải kể tới Luật Quy hoạch, Luật Xây dựng, Luật Nhà ở và Luật Kinh doanh bất động sản. Chưa kể những quy định pháp luật có liên quan tại Luật Đất đai, Luật Tài nguyên và Môi trường, Luật Đấu thầu, Luật Đầu tư, Luật Đầu tư công. Đáng nói là không ít quy định chồng chéo, mâu thuẫn và thiếu nhất quán.


Hội nghị lắng nghe khó khăn, vướng mắc và đề xuất giải pháp tháo gỡ về cơ chế, chính sách trong đầu tư xây dựng cơ bản

“Đơn cử như quy định về mẫu hợp đồng, Luật Xây dựng quy định một mẫu, Luật Đấu thầu lại đưa ra mẫu khác, khiến doanh nghiệp không biết áp dụng theo mẫu nào. Sự khác nhau như vậy dễ dẫn tới việc xin - cho, bởi theo luật này thì đúng nhưng nếu chiếu vào luật khác lại sai, cơ quan quản lý muốn “hành” doanh nghiệp không khó” - Phó Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu Xây dựng Việt Nam Dương Văn Cận cho biết.

Việc có quá nhiều luật với hệ thống văn bản dưới luật dày đặc cùng điều chỉnh về lĩnh vực đầu tư xây dựng, khiến không ít doanh nghiệp lúng túng như “gà mắc tóc”, nhất là khi vướng mắc chủ yếu nằm ở thông tư, nghị định với nhiều nội dung mang tính áp đặt, thậm chí “cài” điều kiện nhằm buộc các chủ thể liên quan phải đến “xin” cơ quan quản lý. Đó là chưa kể khi có quá nhiều văn bản hướng dẫn, cán bộ tiếp nhận và thực thi hiểu theo nhiều hướng khác nhau cũng dễ dẫn đến việc hướng dẫn doanh nghiệp thực hiện không đúng, không rõ ràng.

Giám đốc Văn phòng đại diện của VCCI chi nhánh Vũng Tàu Vũ Thị Thu Hà khẳng định, điều kiện kinh doanh trong ngành xây dựng được các địa phương ban hành tỉ mỉ, chi tiết tuy nhiên lại phát sinh những quy định thừa, đòi hỏi cần được xem xét, rà soát để tránh cồng kềnh, gây khó cho doanh nghiệp.

Quá nhiều đầu mối

 Bộ Xây dựng có kế hoạch cắt giảm 4 ngành, nghề đầu tư kinh doanh có điều kiện; đề xuất bãi bỏ 41,3% các điều kiện kinh doanh và đơn giản hóa 43,7% điều kiện kinh doanh. Bộ Xây dựng cũng đang gấp rút soạn thảo 1 luật sửa nhiều luật trong lĩnh vực xây dựng, nhằm đơn giản hóa và tháo gỡ những khó khăn, vướng mắc cho doanh nghiệp.

Cách thức tổ chức thủ tục đầu tư xây dựng còn thiếu khoa học, quá nhiều đầu mối thẩm định dự án cũng là rắc rối mà không ít doanh nghiệp đang gặp phải. Nhiều chuyên gia cho biết, để thẩm định dự án đầu tư xây dựng, doanh nghiệp phải làm việc với Bộ Xây dựng nhưng nếu có liên quan tới đất đai, cảnh quan môi trường thì phải qua Bộ Tài nguyên và Môi trường, về phòng cháy chữa cháy phải tới Bộ Công an, liên quan tới chiều cao tĩnh không, phải qua Bộ Quốc phòng. Hay với một dự án ở cấp thành phố, để xin được cấp giấy chứng nhận đầu tư cho dự án thì Sở Kế hoạch và Đầu tư là đầu mối tiếp nhận hồ sơ và theo quy định, nếu hồ sơ hợp lệ thì 15 ngày sau có kết quả nhưng thực tế không như vậy. Bởi Sở Kế hoạch và Đầu tư còn phải gửi văn bản hỏi ý kiến Sở Xây dựng, Sở Tài chính, Cục Thuế, Sở Tài nguyên và Môi trường và chính quyền địa phương nơi có dự án. Như vậy, thực chất phải trải qua 6 “cửa” và doanh nghiệp sẽ phải gặp trực tiếp cả 6 nơi này mới giải quyết được công việc.

“Chính vì cách làm này mà 1 thủ tục thành 5 đến 6 thủ tục. Thời gian 15 ngày trên lý thuyết thành 5 đến 6 tháng là chuyện bình thường. Đây là thủ tục rối rắm gây bức xúc, ách tắc cho chủ đầu tư. Chính vì vậy nhà đầu tư nước ngoài luôn xác định sẽ mua lại dự án với chi phí cao, hơn là phải trực tiếp đi vào mê hồn trận thủ tục” -  Chủ tịch Hiệp hội Nhà thầu Xây dựng Nguyễn Quốc Hiệp nhận định.

Đồng tình với quan điểm đó, PGS.TS. Trần Chủng, Nguyên Cục trưởng Cục Giám định Nhà nước về chất lượng công trình xây dựng, Bộ Xây dựng khẳng định, công tác thẩm định dự án luôn bị “kêu” nhiều nhất vì không bảo đảm thời gian, do sự thiếu phối hợp giữa các quan có chức năng thẩm định như về phòng chống cháy nổ, bảo vệ môi trường. Các cơ quan này đều quy định thời gian, thủ tục, trình tự, thành phần hồ sơ khác nhau khiến doanh nghiệp phải chờ đợi rất lâu không biết tới khi nào mới có kết quả.

Khảo sát của Phòng Thương mại và Công nghiệp Việt Nam tại một số doanh nghiệp ở Vũng Tàu cũng cho thấy thực tế, tiến độ xem xét và giải quyết hồ sơ dự án của doanh nghiệp và nhà đầu tư quá chậm, có những dự án vướng mắc giấy tờ, thủ tục kéo dài tới 10 năm vẫn chưa giải quyết xong, gây rất nhiều khó khăn cho doanh nghiệp trong việc tận dụng lợi thế và cơ hội tại thời điểm triển khai dự án.

Không chỉ vướng ở khâu thẩm định dự án, công tác thanh tra, kiểm tra hoạt động đầu tư xây dựng hiện cũng thiếu thống nhất giữa các ngành, mỗi ngành đều có thanh tra riêng và kế hoạch thanh tra các doanh nghiệp không rõ ai sẽ “cầm trịch”. Đó là lý do dẫn tới tình trạng một quý có doanh nghiệp phải tiếp đến 5 đoàn thanh tra khác nhau về cùng một dự án.

Thảo Mộc
Nguồn:Daibieunhandan.vn